stat4u Wioski w internecie - strony internetowe wiosek

Sondy

Jak oceniasz realizację projektu Pożyteczne Wakacje 2018?
 

Licznik odwiedzin

1084687
DziśDziś988
WczorajWczoraj1525
W tym tygodniuW tym tygodniu2513
W tym miesiącuW tym miesiącu18409
Wszystkie dniWszystkie dni1084687

Newsletter

Jeśli chcesz dostawać informację o nowościach na maila zapisz się do newslletera.
Reklama
Reklama
Reklama

Grafika - losowo

Mapa

Reklama

Terminarz

sierpień 2018
N P W Ś C Pt S
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 1

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń
Reklama
Reklama

Znajomi ze szkoly...

Reklama
Reklama

Komunikacja lokalna

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Kikoły w późnym średniowieczu

KIKOŁY W PÓŹNYM  ŚREDNIOWIECZU

1.NAD DOLNĄ NARWIĄ .

Tereny nadnarwiańskie obejmujące wsie Czarnowo, Kikoły i Orzechowo były w średniowieczu zasiedlane nierównomiernie. Świadczą o tym daty wymienionych po raz pierwszy zapisków kronikarskich o tych miejscowościach:
-Czarnowo  rok 1065 w tzw. falsyfikacie mogielińskim.
-Orzechowo wymienione w 1152 roku w najstarszym dokumencie opactwa sieciechowskiego.
- Kikoły w 1375 roku w sprawie między Czarnowem a Kikołami o uzyskanie własności jeziora.

Kikoły wymienione zostały trzysta lat po  Czarnowie i 220 lat po Orzechowie. Między ich zasiedleniem wystąpił duży okres  czasu.
Dwie pierwsze wsie już w tych latach stały się własnością zakonników regularnych z Czerwińska [Czarnowo], oraz norbertanek płockich [Orzechowo] i korzystały z bliskości ośrodków kultury i oświaty a także w dziedzinie gospodarczej i społecznej, które wykształciły się przy tych zakonach. Kikoły to była drobna własność feudalna, zacofana i opóźniona w rozwoju w stosunku do sąsiadujących, rozwiniętych wsi, lokowanych na prawie chełmińskim, korzystających z różnych darowizn książąt mazowieckich. Ślady osadnictwa nad Narwią wskazują że rozwijało się ono przy jarach erozyjnych i parowach ułatwiających dostęp do wody i pastwisk. Tak było także w Kikołach, przy czym dostęp ten był najłatwiejszy przy granicy z Czarnowem. Powstało tam skupisko zamieszkałe, koliste, na łagodnym obniżeniu terenu o kierunku południowym do łąk nadbrzeżnych. Dalej na wschód powstawały wyrębiska leśne, osady wyspowe na polanach, przy jarach. Kikoły lokowały się od zachodniej strony, sąsiadowały z Czarnowem. Z drugiej strony od Orzechowa oddzielała je strefa około 3- 4 km. pierwotnych borów. W spisie wsi parafii Pomiechowo z XIII wieku Kikoły nie zostały jeszcze wymienione.
Meandrująca Narew wytworzyła w ciągu wieków na granicy Czarnowa z Kikołami starorzecze, które przekształciło się z czasem w przybrzeżne, podłużne jezioro. Na wysokości wsi Kikoły [ Kikol ] ,jezioro przesuwało się stopniowo z biegiem lat, wraz z nurtem rzeki w kierunku Czarnowa. Nastąpiło zamkniecie jeziora przez meandrującą rzekę. Spór o jego użytkowanie, prawo odłowu ryb był przedmiotem zatargu w 1375 r. między dziedzicami wsi Kikoły Świętosławem i Paszkiem a opatem czerwińskim zakonu kanoników regularnych, właścicielem wsi Czarnowo.   
Sprawa oparła się o sąd ziemski w Zakroczymiu. Poniżej podajemy treść  
orzeczenia w przedmiotowej sprawie, tłumaczenie z języka łacińskiego.


[Sprawa] między Czarnowem a Kikołami.

My, Paweł sędzia zakroczymski i Albert [lub Wojciech] podsędek zakroczymski zasiadający w sądzie najznakomitszego Jana
[Janusza I], z Bożej łaski księcia Mazowsza i pana dziedzicznego ziemi [?] wiskiej, warszawskiej, zakroczymskiej i ciechanowskiej wiadomym czynimy wszystkim, którzy teraz czy w przyszłości ten zapis czytać będą, iż Jan opat kościoła czerwińskiego, ufundowanego ku czci Dziewicy Maryi, uzyskał na własność jezioro przy włościach należące do pobliskich włości zwanych pospolicie Czarnowo
i wygrał [?] sprawę ze Świętosławem i Paszkiem, braćmi przyrodnimi, dziedzicami z Kikół.
Jezioro to w całości przysądziliśmy sprawiedliwym wyrokiem, po zasięgnięciu rady niżej podpisanych szlachetnych dostojników, w obecności wspomnianego pana księcia, Najświętszej Matce Kościołowi, wspomnianemu opatowi oraz klasztorowi czerwińskiemu, aby mógł je na wieki trzymać, mieć i posiadać, zaś tymże Świętosławowi
i Paszkowi, wspomnianym dziedzicom, [nakazaliśmy] milczenie, by nie mogli już więcej naprzykrzać się Świętej Matce Kościołowi.
Dla lepszego udokumentowania tej decyzji i na wystarczające świadectwo rozkazaliśmy opatrzyć niniejsze pismo naszymi zawieszonymi pieczęciami, w obecności szlachetnych mężów
i panów: Marcina sędziego ciechanowskiego, Junoszy podkomorzego zakroczymskiego, Jaśka podkomorzego, Stanisława podkomorzego warszawskiego, Niemierzy podstolego warszawskiego i wielu innych wiarygodnych.

Zdziałano i wydano w Zakroczymiu w sobotę przed świętem 11 Tysięcy Dziewic [20 XI], w roku Pańskim 1375.


2.SPORY  GRANICZNE .

Następny spór graniczny właścicieli wsi Kikoły z opatem jest z 20 października 1386r.
Dokument, w którym sąd ziemski zakroczymski rozsądza spór pomiędzy Maciejem, opatem klasztoru kanoników regularnych w Czerwińsku a braćmi, Paszkiem i Wącosławem, o granice wsi Kikoły nad Narwią, na korzyść opata.
Orzeczenie sądowe sporządzone w języku łacińskim jest nieprzetłumaczalne, próby zlecenia tłumaczenia tekstu kilku profesjonalnym tłumaczom spotkały się z odmową. Pozostało tylko domniemanie odnośnie ustanowienia nowej granicy wsi Kikoły. Czy to jest obecna granica? Za granicą w Czarnowie pozostały tereny z nazwami ,,kikolskimi’’ tj. zachodnia część Kępy Kikolskiej, teren skarpy Rowy Kikolskie oraz obszar za drogą krajową, pod lasem  oznaczony Podkikoły. Nazwy te przetrwały do obecnych czasów, występowały już na starych mapach. Nazwą Podkikoły określono obszar lasu przeznaczony w początku XIX wieku do wycięcia w celu powiększenia pól uprawnych dla rolników kikolskich, stąd nazwa pod kikoły dla mieszkańców Kikół.
Dalszy sąsiedni obszar nazwano Podbrody, dla rolników z Brodów .
Stało się inaczej, ziemie te przypadły rolnikom z Czarnowa ale nazwy
zostały.


Fragment mapy z "kikolskimi" nazwami na terenie Czarnowa.



PODZIAŁ  ADMINISTRACYJNY.

W dawnej Polsce podział administracyjny kościelny na parafie, archidiakonaty [w Pułtusku] i diecezje [w Płocku] , był ustanowiony przed administracją państwową. Podział Księstwa Mazowieckiego na ziemie
i powiaty ustanowiono od 1370 r. Podziały te nie pokrywały się.
Nasze wsie znalazły się w ziemi zakroczymskiej, w powiecie nowomiejskim [Nowe Miasto] od około 1398 roku. W powiatach ulokowano sądy ziemskie, dostęp do nich był ważny dla posiadaczy ziemskich, dziedziców. Ulokowanie sądu w Nowym Mieście powodowało
określone trudności komunikacyjne,duża odległość i brak gościńców.
Ziemia zakroczymska liczyła w XV  wieku 372 wsie i obejmowała obszar 1346 kilometrów kwadratowych,  dzieliła się na dwa powiaty.
Z  Zakroczymia  wychodziło pięć gościńców, droga do jazdy w obu kierunkach. Jeden gościniec prowadził z Zakroczymia do Pomiechowa
i Zegrza oraz Serocka, przez Czarnowo, Kikoły, Orzechowo. Drugi przez Psucin do Nasielska i Pułtuska. Narew wykorzystana  była do transportu tranzytowego.  
Podział administracyjny państwowy i kościelny służył za podstawę ewidencji podatkowej. Kmiecie  w XIV i XV wieku gospodarowali na całych włókach ale na skutek podziałów rodzinnych z biegiem lat działki się zmniejszały. W XIV wieku szlachta, dziedzice nie mają jeszcze nazwisk, posługują się imionami.
Wiedza na temat wsi w XV wieku jest szczątkowa, bardzo skromna.
W początku XV wieku dziedzic, właściciel Kikołów nazywa się ,, Jan z Kikołów ‘, prowadzi interesy w okolicy Wyszogrodu.
Zapis z lat [ 1414-- 25 ] ; Metryka koronna mazowiecka ;
Miklusz  z Pruszczyna zamienił sołectwo w Kamion z Janem z Kikołów na część w Kikołach .
Pruszczyn wieś położona 6 km. na północ od Wyszogrodu.
Kamion wieś u ujścia Bzury do Wisły, naprzeciw Wyszogrodu po drugiej stronie Wisły.
W 1431r. Piotr z Pogroszewa zabezpieczył Mikluszwi z Pruszczyna swój dług na części w Kikołach.
Pogroszew wieś koło Ożarowa  Maz.
W wyniku tej podwójnej operacji handlowej Jan z Kikołów utracił część wsi a zyskał sołectwo Kamion, obok Wyszogrodu.
Miklusz z Pruszczyna i jego rodzina wykonywali wtedy wiele operacji handlowych w okolicach Zakroczymia i Wyszogrodu.
Rodzina Jana z Kikołów, później Kikolskich wykazuje zainteresowanie dobrami ziemskimi w okolicach Wyszogrodu i Płocka.

 

Opracował: Kazimierz Andrzej Trejber

 


Kikoły w późnym średniowieczu
 

you are here: Start Sołectwa Stare Orzechowo Historia Starego Orzechowa Kikoły w późnym średniowieczu